Na een voorbereiding van ongeveer acht maanden kon vrijdag 30 september het startsein worden gegeven aan de uitvoering van de daadwerkelijke klus; het renoveren van een tweetal douche- en toiletruimtes en een wasruimte bij een kindertehuis en school voor kinderen met lichamelijke en/of verstandelijke beperking  in de Kelmé; een stad met ruim 10.000 inwoners in Midden-Litouwen.           

De reis
Vrijdagmorgen omstreeks 07.00 uur vertrokken een personenwagen en twee bedrijfsbussen van de Van Bekkum Groep tot de nok toe gevuld met sanitair (gesponsord door Installatiebedrijf Foppen uit Amersfoort), handdoekenkasten (gemaakt in de avonduren door personeel van de Van Bekkum Groep), gereedschap, materiaal (onder meer gesponsord door Warowa Kitten, Lekkerkerker IJzerwaren en NVB Vermeulen Bouwmaterialen) en  natuurlijk de persoonlijke bagage. De loze ruimtes in alle wagens waren ook nog eens opgevuld met kleding, speelgoed, pluche beesten en snoepgoed, dat beschikbaar was gesteld door vele gulle gevers. Een monsterrit van ruim 1.600 kilometer, ruim 24 reisuren, wachtte de deelnemers  Teus van de Beek, Nico Oosterboer, Rico Vos, Jeroen Bom (allen van de Van Bekkum Groep) en Erik van Middendorp, die namens Colour4kids het project begeleidde. Twee reisdagen door respectievelijk Duitsland, Polen met zijn erbarmelijke wegen en kamikaze rijgedrag en uiteindelijk Litouwen volgden.

Ondertussen was Roel Koelewijn van de van Bekkum Groep al naar Litouwen gevlogen om te checken of de sloop naar behoren was uitgevoerd en om voorbereidingen te treffen voor de werkploeg die maandag direct van start zou gaan. Naast de voorbereidende activiteiten stuurde hij tijdens de eerste week ook het bouwteam aan.

Na een voorspoedige reis komt het team zaterdagavond rond 21.00 uur aan in Kelmé waar Dalia Viliuniene ons warm verwelkomde. Dalia is van onschatbare waarde voor de communicatie met personen en instanties die betrokken zijn bij dit project en heeft ons in de voorbereidende fase met raad en daad ter zijde gestaan. Dan volgt het weerzien met Roel, die blij is weer een woordje Spakenburgs te kunnen spreken. Na een korte nachtrust installeert het team zich in de loop van de zondag in een tweetal blokhutten, gelegen aan een prachtig meer in het naburige dorpje Tituvénai.

Het werk
Vanaf maandag 3 oktober gaat het werk echt beginnen. Net als thuis staan de bouwvakkers om 6 uur op, smeren ze broodjes, zetten koffie en gaan vervolgens met de bedrijfsbussen naar het werk. Wanneer de bouwvakkers aankomen bij het tehuis is de schok groot. Rico verwoordt het als volgt: ,,Wat een puinhoop! Ik zag een oud gebouw uit de Russische tijd waar we in Nederland korte metten mee zouden hebben gemaakt. Namelijk: platgooien! Maar daar is in Litouwen echter geen sprake van.’’
In de ruimtes die opgeknapt moesten worden, zijn de tegels inmiddels van de muren en vloeren gebikt. De stank valt hier wel mee, dit in tegenstelling tot de sanitaire ruimtes die nog in gebruik zijn. Leerlingen van de nabij gelegen technische school komen helpen met het opnieuw stukadoren van de wanden. Heel erg nauw nemen ze het niet met de term: ‘vlak en strak’. Vanaf heden moet de knop dan ook helemaal om en wordt het: ‘Zoals je het maakt, heb je het’. Communiceren is en blijft gedurende de gehele periode een uitdaging. Met handen en voeten wordt alles zo goed mogelijk uitgelegd en wanneer het echt noodzakelijk is, wordt Dalia gebeld en volgt per mobiel een ‘vertaalsessie’. Het blijft avonturieren in alle opzichten! 

De beoogde planning van de werkzaamheden gaat al snel overboord. Improviseren, daar komt het in de praktijk op aan. En ook dat gaat de mannen goed af. Per dag wordt bekeken wie op welke plek aan het werk gaat. Daarnaast wordt Jonas, conciërge en klusjesman in het tehuis, met raad en daad terzijde gestaan. Jonas is verantwoordelijk voor al het loodgieterwerk en het elektra. Dagelijks volgen talloze ritjes met hem naar de plaatselijke bouwmarkten om materiaal aan te schaffen. ,,Gaandeweg ontdooide ook Jonas’’, legt Jeroen uit. ,,Hij kreeg al snel in de gaten dat we niet met een houding van; ‘wij uit het Westen komen wel eens vertellen hoe het moet’, naar Litouwen waren gekomen. Samenwerken daar draaide het om. Het was eveneens prachtig om te zien hoe een tiental oudere jongens van het tehuis ons iedere dag op stonden te wachten om te kunnen helpen. En dat hebben ze gedaan! Slopen, bikken, demonteren, puin afvoeren, sjouwen, specie draaien, lijm aanmaken, tegels snijden, schoonmaken; werkelijk alles hebben ze gedaan. Zelfs op hun vrije zaterdagochtend stonden enkelen ons op te wachten om te helpen.’’ Volgens Teus zouden sommige jongens dan ook goede bouwvakkers kunnen worden.
Ondanks het taalprobleem ontstaat er met de leerkrachten en personeel van het tehuis eveneens een goede band. Sommigen spraken een woordje Duits of Engels en na een gezellig avondje in een plaatselijk restaurant werd het ijs definitief gebroken. Maar ook de kinderen ontdekten dat er iets te beleven viel met die ‘Hollanders’. Schouderklopjes, een hand of een ‘high five’ werden regelmatig uitgewisseld en een stevig potje stoeien gingen ze ook niet uit de weg. Met snoep, pepernoten en ballonnen kon je ze een groot plezier doen en de groten ‘bietsten’ af en toe een shaggie bij de bouwvakkers.

De kinderen                         

Al snel werd duidelijk dat de kinderen bepaald niet tegen hun zin in het tehuis verbleven. De school, die aan het kindertehuis is verbonden, biedt onderdak aan maximaal 80 kinderen. Ongeveer driekwart van deze kinderen slaapt door de week in het tehuis dat bij de school behoort. Zo'n 15 kinderen blijft ook in de weekenden in het tehuis en gaan alleen in de vakanties naar familie of een ander adres. De meeste kinderen komen uit gezinnen met sociale problemen (o.a. gescheiden, één ouder gezinnen, weeskinderen, werkloosheid, drank, incest etc.) en zijn doorgaans blij dat ze hier een veilig en warm onderdak hebben gevonden. De leeftijd van de kinderen varieert van 6 tot ongeveer 18 jaar. Een aantal kinderen heeft het syndroom van Down of autisme, maar het merendeel is vanwege hun achtergrond zeer moeilijk opvoedbaar en moeilijk lerend.

Geld voor kleding, sanitaire benodigdheden, medische verzorging (o.a. vitamines) en aanschaf van schoolspullen is er vanuit de thuissituatie niet. Het tehuis probeert met de beperkte middelen die ze daarvoor hebben toch iedereen zo goed mogelijk te verzorgen. Het is hartverwarmend om te constateren dat de kinderen van de medewerkers van het tehuis alle warmte en liefde krijgen die ze nodig hebben. De dankbaarheid voor het renovatiewerk en de aanschaf van nieuwe wasapparatuur is dan ook groot. Daarnaast zijn er eveneens een groot aantal handdoeken en sokken ten behoeve van de kinderen in het tehuis aangeschaft.

Een zestal kinderen met ernstige oogproblemen heeft op kosten van het projectteam een brilletje aangemeten gekregen. Odrus, een jongen van 16 die drie weken lang de bouwvakkers op alle mogelijke manieren hielp, bleek zelfs -7 te hebben. Voor hem kwam er dus letterlijk kleur in zijn leven.

Samenwerken                        

De plaatselijke burgemeester vereerde ons met een bezoek en sprak lovende woorden over het renovatiewerk en de samenwerking met de oudere kinderen. Een artikel met foto in de plaatselijke krant was het gevolg. 

Twee decorateurs van Colour4kids, Barbara Menko en Hermance van Heeckeren, hebben in gedurende de projectperiode in de vier slaapzalen muurschilderingen aangebracht. Kinderen van het tehuis mochten in een Litouws sprookjesboek aanwijzen welke afbeeldingen zij levensgroot op de muren wilden hebben. Prachtig vonden ze dat. Op deze wijze werden de kille slaapzalen omgetoverd in een sprookjesachtige omgeving waar de kinderen voortaan heerlijk kunnen wegdromen.

Ook André van Bekkum, directeur van de Van Bekkum Groep, heeft een aantal dagen de handen uit de mouwen gestoken. Zijn reactie loog er niet om. ,,Bij aankomst was ik geschokt door de buitenzijde van het gebouw. Binnen schrok ik nog veel meer. Wat een toestand! Ik schrok ook van wat er op dat moment nog allemaal moest gebeuren. Nadat ik echter een uurtje met de jongens aan de gang was, kon ik de knop pas omzetten en kreeg ik er ook vertrouwen in. Het verbeteren van de leefsituatie van de kinderen én de werksituatie van de medewerkers van het tehuis is het doel dat je voor ogen moet houden. Realistisch gezien is dit ook het maximale wat je op dit moment kunt doen en dat kun je ook verdedigen als een verantwoorde keuze.''

In de laatste week werd de bouwploeg versterkt met Heidi Rutten, Hans Reijersen van Buuren en Annette Rijksen. Zij zijn aan de slag gegaan met het schilderen en sauzen van de diverse ruimten en het organiseren van activiteiten met de kinderen. 

Jos Ruijs, penningmeester van Colour4kids, bracht in het laatste weekend op eigen initiatief een kort bezoek aan Kelmé om  sfeer te proeven en een beeld te vormen van het project in deze nieuwe opzet.

Afscheid
Dinsdag 18 oktober werd met man en macht gewerkt aan de laatste afwerking. Voor Jonas bleef er nog wel een weekje installatiewerk over, maar er was alle vertrouwen dat dit helemaal goed zou komen. ’s Avonds stond een afscheidsfeestje met de directie en het personeel op het programma. Het werd een schitterende avond met Litouws specialiteiten, Hollandse jenever en Litouwse wodka, muziek van Jantje Smit en Frans Bauer en een oer-Hollandse polonaise. Een avond vol verbroedering. ,,Zonder bijbedoelingen daadwerkelijk je medemens kunnen helpen, is toch het mooiste wat er is. En dan zie je op zo’n avond als deze wat dat allemaal  losmaakt bij iedereen’’, benadrukt Rico.
              

Woensdag 19 oktober was een dag vol emoties. ,,De klus was zwaar, maar het afscheid was het allerzwaarst’’, vertelt Nico. ,,Je bouwt meer op dan je lief is.’’ Om 14.00 uur ging het programma met de kinderen van start. De gezichten van de mannen schitteren nog als ze vertellen over het afscheidsfeestje met de kinderen. ,,Na dans, liedjes en een sprookjesmusical door de kinderen namen wij de regie over’’, vertelt Hans. ,,Basisschool De Vuurvogel uit Amersfoort had kleurplaten en kleurdoosjes meegegeven voor alle kinderen. Hiermee hadden we een kleurplaatwedstrijd gehouden waarvan we tijdens het afscheidsfeest de prijzen uitdeelden. Voor iedereen hadden we wel iets. De winnaar mocht het eerst iets uitzoeken en heeft wel een vijf minuten naar al die prijzen staan kijken. Uiteindelijk heeft een lerares hem moeten helpen om iets uit te zoeken’’

Daarna kregen een aantal kinderen met ernstige oogproblemen hun bril aangeboden en als klap op de vuurpijl kon dankzij BERG Toys uit Wekerom een gratis skelter worden overhandigd.’’ Toen het feest ten einde liep, zetten de kinderen een stereo aan met hun favoriete muziek, vertelt Jeroen. ,,We hebben een kring gemaakt en gedanst tot we helemaal buiten adem waren. Kicken was dat!”

Tweede fase

Colour4kids hoopt volgend jaar weer naar Kelmé terug te kunnen keren om de klus af te ronden. We weten nu hoe het werkt in Litouwen, kennen de situatie in het kindertehuis en kunnen het vervolgens nog efficiënter aanpakken. Prioriteit heeft het opknappen van de andere sanitaire ruimtes. Ook is er dringend behoefte aan nieuwe matrassen en keukenapparatuur. Daarnaast is het belangrijk dat er structureel budget komt voor de persoonlijke en medische verzorging van de kinderen.

Al met al was het een pracht klus, die uitgevoerd kon worden dankzij de financiële bijdragen van al diegenen die Colour4kids een warm hart toedragen, maar ook dankzij alle 150 werknemers van de Van Bekkum Groep die belangeloos een tweetal uren inleverden waardoor hun collega’s dit werk konden en mochten doen!
Samen met u hopen we nu, maar ook in de toekomst nog veel kleur te kunnen brengen in het leven van deze kansarme en minderbedeelde kinderen in Litouwen.